“วัตถุปฏิวัติ ของเราเป็นเสมือนร่างกาย เราพยายามจะสร้างหรือออกแบบร่างกายขึ้นมาใหม่ แต่ตอนนี้มันไร้ซึ่งจิตวิญญาณ มีอยู่น้อยมาก มี 40 ชิ้นจากเป้าหมาย 2,475 ชิ้นนี้เป็นร่างกายที่ยังขาดจิตวิญญาณอยู่ ขอเรียกร้องให้ทุกท่านที่มีจิตวิญญาณประชาธิปไตย เขียนถึงความสำคัญของมันออกมา วัตถุสิ่งของเหล่านี้มันไม่ใช่วัตถุสิ่งของปกติ แต่มันคือสิ่งที่รวบรวมความทรงจำ และมันจะเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้คนรุ่นต่อๆไปได้รับรู้ถึงจิตวิญญาณแห่งการปฏิวัติ 2475 เพื่อให้สังคมเรามีประชาธิปไตยที่เข้าใกล้อุดมคติมากขึ้นเรื่อยๆ นี่คือภาระหน้าที่ ขอเชิญช่วนทุกท่านเป็นส่วนหนึ่ง เป็นเจ้าของเว็บไซต์ วัตถุปฏิวัติ ”
—ศ.ดร.ชาตรี ประกิตนนทการ จากงานเสวนา “2475 กับประวัติศาสตร์สามัญชน”
ในขณะที่สนามการเมืองการเลือกตั้งกำลังดุเดือดและสนามรบที่ชายแดนยังคุกรุ่น มรดกทางวัตถุของคณะราษฎรยังคงถูกรื้อทำลาย ผุกร่อนลงตามกาลเวลา และถูกทดแทนความหมายไปอย่างเงียบๆ พร้อมกับที่การเกิดใหม่ของคณะราษฎรหลังการรัฐประหารพ.ศ. 2549 และพ.ศ. 2557 ก็กำลังกลายเป็นอดีต มูลนิธิสิทธิอิสราอยากชวนคุณมาช่วยกันอนุรักษ์ความทรงจำของคณะราษฎรอีกซักตั้ง
เว็บไซต์ วัตถุปฏิวัติ เปิดตัวในปี 2567 ที่ผ่านมา จากจุดเริ่มต้นของวัตถุนำร่อง 40 ชิ้น ยังมีวัตถุอีกมากมายที่ยังไม่ได้รับการบันทึก เราจึงอยากเชิญชวนให้ผู้สนใจร่วมเติมความทรงจำในช่องว่าง และเปิดโลก วัตถุปฏิวัติ ให้กว้างออกไปจนอาจเรียกได้ว่าเป็นฐานข้อมูลมรดกทางวัตถุของคณะราษฎรในความทรงจำของสังคมไทย
เราไม่ได้กำลังตามหาเรื่องเล่าพิมพ์เดียวที่เชิดชูคณะราษฎรเสมอไป ความทรงจำอาจเป็นส่วนเสริมประวัติศาสตร์ อุดช่องว่างความรู้ในสังคมเช่นที่ศรัญญู เทพสงเคราะห์ ได้บรรยายถึง “คณะราษฎรชาวบ้าน” คนจีนที่บางคล้า จ. ฉะเชิงเทรา ที่เป็นส่วนหนึ่งของการปฏิวัติ 2475 ซึ่งหลายคนมีภาพจำว่ามีแต่ “นักเรียนนอก” เป็นกำลังหลัก
แต่ในอีกด้านหนึ่ง ความทรงจำก็อาจเป็นส่วนเกินของประวัติศาสตร์ทั้งกระแสหลักและกระแสรองที่เผยให้เห็นแง่มุมที่ต่างไปของอดีตได้ ตัวอย่างเช่นในการบรรยายเรื่อง “2475 กับชายแดนใต้” ของชลิตา บัณฑุวงศ์ ที่ได้ชี้ให้เห็นว่าความสนใจในปัจจุบันต่อการปฏิวัติ 2475 ในชายแดนใต้อาจไม่ได้ปรากฏเป็นการใช้สัญลักษณ์ของคณะราษฎรมาเรียกร้องการปฏิรูปทางการเมือง แต่เป็นการศึกษาอดีตเพื่อหาทางแก้ปัญหาชายแดนใต้ที่ผูกกับชนชั้นนำไทยและชาตินิยมไทยที่คาราคาซังมานานแม้ในยุคประชาธิปไตยของคณะราษฎร เป็นต้น
การรวบรวมและรื้อฟื้นความทรงจำต่อวัตถุเกี่ยวกับ 2475 จากต่างพื้นที่และเวลา จะช่วยทำให้เราเข้าใจมรดกของคณะราษฎรได้อย่างรอบด้านมากขึ้น และดังนั้นเราจึงต้องอาศัยการร่วมแรงจากผู้สนใจ ช่วยรวบรวมความทรงจำของคณะราษฎรที่ยังพอสืบค้นได้ในปัจจุบันสมัยที่กำลังเลือนหายไปอีกครั้ง เราจึงขอเชิญชวนทุกท่านร่วมบริจาคความทรงจำเพื่อมาบันทึกและเผยแพร่ไว้ในเว็บไซต์แห่งนี้นับจากนี้เป็นต้นไป ทุกข้อเขียนที่ได้ผ่านการพิจารณา จะได้รับการเผยแพร่บนเว็บไซต์พร้อมเครดิตผลงานของผู้เขียน โดยคณะบรรณาธิการอาจปรับปรุงเนื้อหาเพิ่มเติมตามที่เห็นสมควร นอกจากนี้ ข้อเขียนที่ผ่านการพิจารณาจะได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษและเผยแพร่ทางเว็บไซต์วัตถุปฏิวัติต่อไปด้วย
ทั้งนี้ เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองการเปิดตัวโครงการ เราจึงได้จัดให้มีการประกวดชิงรางวัลเป็นวาระเฉพาะกิจ ดังรายละเอียดต่อไปนี้
กติกาการประกวด
นิยาม “สารคดีความทรงจำ” คือข้อเขียนสารคดีที่ไม่จำเป็นต้องอ้างถึงความทรงจำในอดีตที่ผู้เขียนได้ประสบมาด้วยตัวเอง แต่อาจมาจากการสืบเสาะความทรงจำร่วมกันของครอบครัว ชุมชน หรือสังคมที่มีต่อวัตถุในแต่ละยุคสมัย ตามที่ปรากฏร่องรอยหรือเบาะแสพอให้เขียนถึงได้
“วัตถุ” หมายรวมถึงสถานที่ สิ่งของเครื่องใช้ งานศิลปะ หรืองานออกแบบ เว็บไซต์ วัตถุปฏิวัติ แบ่งวัตถุออกเป็นสี่ประเภท ดังนี้
- ประเภทสถาปัตยกรรม ตัวอย่างที่มีแล้วเช่น เมรุเผาศพแห่งแรกของสามัญชน ณ วัดไตรมิตรฯ
- ประเภทศิลปกรรม ตัวอย่างที่มีแล้วเช่น อนุสาวรีย์ท้าวสุรนารี
- ประเภทวัตถุทางการเมืองวัฒนธรรม ตัวอย่างที่มีแล้วเช่น แอนิเมชัน ๒๔๗๕ รุ่งอรุณแห่งการปฏิวัติ
- ประเภทสิ่งพิมพ์ ตัวอย่างที่มีแล้วเช่น ฟอนต์คณะราษฎร เรกูลาร์
ทั้งนี้ วัตถุประเภทสิ่งพิมพ์ เน้นให้ความสำคัญงานออกแบบที่ปรากฏในสื่อสิ่งพิมพ์ เช่น โปสเตอร์ ฟอนต์ ปฏิทิน หนังสือ แต่ก็นับรวมครอบคลุมถึงสิ่งพิมพ์ที่เนื้อหาภายในเป็นการใช้ภาษาตามหลักไวยากรณ์และการสะกดคำซึ่งออกแบบโดยคณะราษฎรด้วย
“ปฏิวัติ” หมายถึงการอภิวัฒน์สยาม พ.ศ. 2475 โดยคณะราษฎร ที่โค่นล้มการปกครองระบอบราชาธิปไตย และลงหลักปักฐานระบอบประชาธิปไตย
“วัตถุปฏิวัติ” หมายถึงวัตถุหรือสิ่งประดิษฐ์ทางกายภาพหรือทางดิจิทัลก็ได้ สร้างโดยรัฐหรือโดยประชาชนทั่วไปก็ได้ ที่เป็นไปตามเจตนารมณ์ของคณะราษฎร ได้รับแรงบันดาลใจจากคณะราษฎร หรือเป็นการรื้อฟื้นประวัติศาสตร์ยุคคณะราษฎรก็ได้ ไม่ว่าจะในเชิงเห็นด้วย กลางๆ หรือวิพากษ์ก็ตาม
“แต่ละยุคสมัย” อาจย้อนไปนับตั้งแต่ยุคสมัยที่วัตถุประเภทนั้นๆปรากฏตัวขึ้นในสังคมไทยก่อนการเกิดขึ้นของคณะราษฎร ตามด้วยการลำดับเรื่องเท่าที่มีในสี่ยุคสมัยของคณะราษฎรตามการจัดแบ่งช่วงเวลาของเว็บไซต์ ได้แก่
- ยุคที่หนึ่ง กำเนิดวัตถุสิ่งของคณะราษฎร พ.ศ. 2475-2490
- ยุคที่สอง คณะราษฎรที่ถูกลืม พ.ศ. 2490-2549
- ยุคที่สาม การเกิดใหม่ครั้งที่สองของคณะราษฎร พ.ศ. 2549-2557
- ยุคที่สี่ การเกิดใหม่ครั้งที่สามของคณะราษฎร พ.ศ. 2557-ปัจจุบัน
ความยาวสารคดี ประมาณ 500 คำ หรือ 3-6 ย่อหน้า ตามความเหมาะสมของวัตถุแต่ละชิ้น
กำหนดเวลาส่งผลงาน สำหรับวาระการประกวดที่มีรางวัล กำหนดส่งผลงานภายในวันที่ 31 มีนาคม 2569 ประกาศผลวันที่ 14 เมษายน 2569 แต่หลังจากวาระการประกวดสิ้นสุด เรายินดีรับบริจาคสารคดีความทรงจำต่อไปโดยไม่มีกำหนดเวลา
รางวัล*
– รางวัลชนะเลิศลำดับที่ 1 จะได้รับเงินรางวัล 5,000 บาท และของที่ระลึกเป็นเกมการ์ด ของ(คณะ)ราษฎร
– รางวัลชนะเลิศลำดับที่ 2 จะได้รับเงินรางวัล 3,000 บาท และของที่ระลึกเป็นหนังสือ ศิลปะสถาปัตยกรรมคณะราษฎร พร้อมลายเซ็นผู้เขียน
– รางวัลชนะเลิศลำดับที่ 3 จะได้รับเงินรางวัล 2,000 บาท และของที่ระลึกเป็นหนังสือ กำเนิดสถาปนิกไทย: ความหมาย ความรู้ และอำนาจ พร้อมลายเซ็นผู้เขียน
จำนวนผลงานที่ส่งได้ต่อคน ไม่จำกัดจำนวน
วิธีส่งผลงาน ส่งข้อเขียนทางอีเมล [email protected] หัวข้อ “สารคดีความทรงจำ” พร้อมแนบภาพหรือแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
* เงินรางวัลจะมีการหักภาษี ณ ที่จ่ายตามกฎหมาย
การตัดสินของคณะกรรมการถือเป็นที่สุด